कोल्ड रूममधील उपकरणे वितळवण्याच्या पद्धती आणि घ्यावयाची खबरदारी.

जेव्हा शीतगृहाच्या रेफ्रिजरेशन प्रणालीचे बाष्पीभवन तापमान 0°C पेक्षा कमी असते, तेव्हा बाष्पीभवकाच्या पृष्ठभागावर दवबिंदूंचा थर जमा होतो, ज्यामुळे उष्णता हस्तांतरण कार्यक्षमतेवर परिणाम होतो. त्यामुळे, नियमितपणे दवबिंदू काढणे (डीफ्रॉस्टिंग) हा देखील शीतगृहाच्या देखभालीचा एक अत्यंत महत्त्वाचा भाग आहे. दवबिंदू काढण्याचे अनेक मार्ग आहेत. सध्या, शीतगृह बांधकाम उत्पादक प्रामुख्याने पाच पद्धती वापरतात: कृत्रिम दवबिंदू काढणे, विद्युत दवबिंदू काढणे, गरम हवेने दवबिंदू काढणे, पाण्याने दवबिंदू काढणे आणि गरम हवा व पाण्याने दवबिंदू काढणे.

१. मॅन्युअल डीफ्रॉस्टिंग म्हणजे इव्हॅपोरेटर डिस्चार्ज ट्यूबच्या पृष्ठभागावरील बर्फाचा थर हाताने काढून टाकणे. ही पद्धत रेफ्रिजरेशन उपकरण न थांबवता केली जाऊ शकते. ही पद्धत वेळखाऊ आणि कष्टदायक असून, डीफ्रॉस्टिंगचा परिणामही चांगला नसतो.

२. इलेक्ट्रिक डीफ्रॉस्टिंग म्हणजे इव्हॅपोरेटरवर इलेक्ट्रिक हीटर बसवून विद्युत उष्णतेने डीफ्रॉस्ट करणे. डीफ्रॉस्टिंग दरम्यान, कंप्रेसर थांबवला जातो किंवा इव्हॅपोरेटरला होणारा द्रव पुरवठा थांबवला जातो. इलेक्ट्रिक डीफ्रॉस्टिंगचे फायदे म्हणजे कमी खर्च आणि सोपे नियंत्रण, परंतु त्याचा परिचालन खर्च जास्त असतो. सामान्यतः याचा उपयोग कोल्ड स्टोरेज उपकरणांच्या डीफ्रॉस्टिंगसाठी केला जातो, रेफ्रिजरेशन उपकरणांच्या डीफ्रॉस्टिंगसाठी नाही. वेगवेगळ्या तापमानांसाठी, इन्सुलेशन कौशल्याच्या गरजा वेगवेगळ्या असणे आवश्यक आहे आणि आवश्यक शीतकरण क्षमता देखील वेगवेगळी असणे आवश्यक आहे. कोल्ड स्टोरेजची स्थापना ग्राहकाच्या प्रत्यक्ष वापराच्या वातावरणानुसार आणि उपयोगानुसार सानुकूलित करणे आवश्यक आहे, जोपर्यंत मानकीकरणाचा मार्ग स्वीकारण्याची कोणतीही विशेष गरज नाही.

३. हॉट गॅस डीफ्रॉस्टिंग म्हणजे कंप्रेसरमधून बाहेर पडणाऱ्या अतिउष्ण रेफ्रिजरंट वाफेचा वापर करून इव्हॅपोरेटरमधील उष्णता मुक्त करणे आणि त्याच्या पृष्ठभागावरील बर्फाचा थर वितळवणे. हॉट गॅस डीफ्रॉस्टिंग प्रणाली गुंतागुंतीची आणि खर्चिक असते. परंतु डीफ्रॉस्टिंगचा परिणाम अधिक चांगला असतो. अमोनिया प्रणालीमध्ये वापरल्यास, इव्हॅपोरेटरमध्ये साचलेले तेल ड्रेन किंवा कमी दाबाच्या सर्क्युलेशन रिझर्वेशनमध्ये सोडले जाऊ शकते. हॉट गॅस डीफ्रॉस्टिंगच्या प्रक्रियेत, दाब साधारणपणे ०.६ MPa वर नियंत्रित केला जातो. डीफ्रॉस्टिंगसाठी सिंगल-स्टेज कंप्रेसरमधून बाहेर पडणाऱ्या उच्च-दाबाच्या वायूचा वापर करण्याचा प्रयत्न करा. हिवाळ्यात कूलिंग वॉटर कमी करणे किंवा कंडेनसरची संख्या कमी करणे, एक्झॉस्टचे तापमान वाढवणे आणि डीफ्रॉस्टिंगचा वेळ कमी करणे योग्य ठरू शकते. अमोनिया प्रणालीसाठी, डीफ्रॉस्टिंगकरिता गरम अमोनिया ऑइल सेपरेटरच्या एक्झॉस्ट पाईपला जोडला पाहिजे.

४. वॉटर डीफ्रॉस्टिंग म्हणजे स्प्रिंकलर उपकरणाद्वारे इव्हॅपोरेटरच्या पृष्ठभागावर पाणी फवारून दवस्तरा वितळवणे. वॉटर डीफ्रॉस्टिंग प्रणालीची रचना गुंतागुंतीची आणि खर्चिक असते, परंतु तिचा परिणाम चांगला आणि खर्च कमी असतो. वॉटर डीफ्रॉस्टिंगमुळे केवळ इव्हॅपोरेटरच्या बाह्य पृष्ठभागावरील दवस्तराच काढता येतो, आणि इव्हॅपोरेटरमध्ये तेल साचल्यामुळे उष्णता हस्तांतरणावर होणारा प्रतिकूल परिणाम यामुळे दूर होत नाही. सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे कोल्ड स्टोरेज बोर्ड, जो सहसा कोल्ड स्टोरेज बोर्ड उत्पादकाद्वारे आगाऊ तयार केला जातो आणि त्याची लांबी, रुंदी व जाडी निश्चित असते. १०० मिमी जाडीचा कोल्ड स्टोरेज बोर्ड सहसा उच्च आणि मध्यम तापमानाच्या कोल्ड स्टोरेजसाठी वापरला जातो, तर १२० मिमी किंवा १५० मिमी जाडीचा कोल्ड स्टोरेज बोर्ड सहसा कमी तापमानाच्या साठवणुकीसाठी आणि फ्रीझिंग स्टोरेजसाठी वापरला जातो.

५. गरम हवा आणि पाण्याने डीफ्रॉस्टिंग करणे ही गरम डीफ्रॉस्टिंग आणि पाण्याने डीफ्रॉस्टिंग या दोन पद्धती एकाच वेळी वापरण्याची पद्धत आहे, जी दोन्हीचे फायदे एकत्रित करते आणि इव्हॅपोरेटरच्या पृष्ठभागावरील दवस्तरा जलद आणि प्रभावीपणे काढून टाकते तसेच इव्हॅपोरेटरच्या आत तेलाचा साठा नाहीसा करते. डीफ्रॉस्टिंग करताना, प्रथम इव्हॅपोरेटरमध्ये गरम वायू पाठवला जातो, ज्यामुळे दवस्तरा इव्हॅपोरेटरच्या पृष्ठभागापासून वेगळा होतो आणि नंतर दवस्तरा जलद धुवून काढण्यासाठी पाणी फवारले जाते. पाण्याचा पुरवठा बंद केल्यानंतर, पृष्ठभागावरील पाण्याचा पातळ थर गोठून उष्णता हस्तांतरणावर परिणाम होऊ नये म्हणून इव्हॅपोरेटरचा पृष्ठभाग गरम हवेने "सुका" केला जातो. पूर्वी, कोल्ड स्टोरेज बोर्ड उत्पादक प्रामुख्याने पॉलिथिलीन आणि पॉलिस्टीरिन हे साहित्य म्हणून वापरत असत. आता पॉलीयुरेथेन सँडविच बोर्ड अधिक चांगल्या कामगिरीसाठी उपलब्ध आहे. पॉलिस्टीरिन फोम इन्सुलेशन साहित्याची घनता कमी असते, त्यामुळे ते उष्णतारोधक नसते. ते सहसा विशेष उपकरणांमध्ये वापरले जातात. पॉलिथिलीन हा एक चांगला कच्चा माल आहे. एका विशिष्ट गुणोत्तराद्वारे, योग्य घनतेचा फेस तयार करता येतो, ज्यामुळे इन्सुलेशनचा प्रभाव चांगला असतो आणि इन्सुलेशन सामग्रीची भार सहन करण्याची क्षमता मजबूत असते. पॉलीयुरेथेन प्लेट अधिक चांगली असते, तिचे इन्सुलेशन कार्य उत्तम असते आणि ती ओलावा शोषून घेत नाही, परंतु या कोल्ड स्टोरेजची किंमत थोडी जास्त असते.